Aard en Plaats van de Beschadiging
Bij een dwarslaesie is de informatiestroom tussen hersenen en lichaam helemaal of gedeeltelijk onderbroken. Beweging en gevoel zijn verstoord in het gebied beneden de beschadiging.
Als het ruggenmerg geen enkele informatie meer doorgeeft is er sprake van een volledige - complete - dwarslaesie. Het lichaam is onder de dwarslaesie gevoelloos en de spieren kunnen niet meer bestuurd worden. Als in de eerste dagen na het ontstaan van de laesie totaal geen spontaan herstel optreedt, kun je er van uitgaan dat de uitval volledig blijft.
Soms functioneert het ruggenmerg nog wel enigszins. Bij zo’n gedeeltelijke - incomplete - dwarslaesie kan wat gevoel of beweging mogelijk zijn. Het gevoel is in de regel nog het meest intact. Bij een gedeeltelijke laesie is er ook iets meer kans op een verder herstel, hoewel dat meestal heel beperkt is. Voor zover het ruggenmerg echt beschadigd is, herstelt zich dat niet meer. Littekenweefsel in het ruggenmerg wordt niet vervangen door nieuw weefsel; het houdt de informatiestroom blijvend tegen.
Dwarslaesie - Plaats van de beschadiging
Hoe hoger de beschadiging is bij een dwarslesie, hoe groter het deel van het lichaam waarin functies uitvallen. Het ruggenmerg loopt door de wervelkolom, die bestaat uit op elkaar gestapelde wervels. De wervels worden door sterke banden op hun plaats gehouden.
Iedere wervel heeft een eigen aanduiding, die bestaat uit een naam en een nummer. De naam wordt bepaald door de plaats van de wervels in het lichaam. Er zijn 7 cervicale of halswervels, 12 thoracale of borstwervels, 5 lumbale of lendewervels en 5 aan elkaar vergroeide sacrale wervels die tezamen het heiligbeen (sacrum) vormen. De namen worden afgekort tot de eerste letter van de medische naam. C4 is bijvoorbeeld de vierde halswervel, en T9 de negende borstwervel.
Tussen de wervels treden aan beide kanten zenuwwortels naar buiten. Er zijn acht paar cervicale zenuwwortels. Het eerste paar (C1) treedt boven de eerste cervicale wervel naar buiten en het achtste paar (C8) onder de zevende cervicale wervel. Verder lopen onder elke wervel de gelijknamige zenuwwortels naar links en naar rechts naar buiten dus onder de wervel T9 lopen de wortels T9 etc.
Dezelfde combinatie van een letter en een cijfer wordt gebruikt om aan te geven op welke hoogte het ruggenmerg beschadigd is. Het laagste niveau van het ruggenmerg waarop de zenuwwortels aan beide zijden intact zijn, is het uitgangspunt bij het bepalen van de hoogte van de dwarslaesie. Bijvoorbeeld bij een dwarslaesie T9 zijn de zenuwwortels die onder de negende thoracale wervel of borstwervel uittreden nog intact. Bij de meeste dwarslaesies zijn de benen, blaas, darmen en geslachtsorganen betrokken. Als de laesie hoger zit, kan daarnaast de romp verlamd en gevoelloos zijn. Bij een beschadiging ter hoogte van de nek is er sprake van een hoge laesie. Hierbij zijn ook de arm- en handfunctie gestoord, wat vèrstrekkende gevolgen kan hebben. Er kunnen dan eveneens problemen zijn met de ademhaling en bloeddruk. Al met al is bij een hoge laesie veel meer verzorging nodig en er zijn veel meer handelingen die je niet of moeilijk zelf kunt verrichten. Het leven wordt er ingrijpend door veranderd. Daarom kun je een hoge en een lage laesie eigenlijk nauwelijks met elkaar vergelijken.